Nie wszystkie rośliny trzeba okrywać na zimę. Zabezpieczenia wymagają przede wszystkim gatunki wrażliwe na mróz, młode nasadzenia, rośliny zimozielone oraz okazy rosnące w wietrznych lub suchych miejscach. Najważniejsze jest wyczucie terminu. Zbyt wczesne osłonięcie może zahamować hartowanie, doprowadzić do zaparzenia i sprzyjać chorobom grzybowym.
Które rośliny są najbardziej wrażliwe na mróz?
O potrzebie ochrony decydują nie tylko gatunek, lecz także wiek rośliny, stanowisko i lokalny mikroklimat. Młody krzew posadzony jesienią zniesie zimę gorzej niż kilkuletni, dobrze ukorzeniony okaz tego samego gatunku. Większej uwagi wymagają również rośliny rosnące na przeciągu, na piaszczystej glebie oraz w miejscu narażonym na zimowe słońce.
Róże
Róże, zwłaszcza wielkokwiatowe, pnące i młode, zabezpiecza się przede wszystkim u podstawy. Kopczyk z ziemi lub kompostu chroni miejsce okulizacji i korzenie. W przypadku róż piennych, pnących oraz rosnących w bardzo wietrznym miejscu potrzebna może być także ochrona pędów z agrowłókniny, maty słomianej albo stroiszu.
Rośliny zimozielone
Różaneczniki, azalie, bukszpany, laurowiśnie, mahonie, pierisy, ostrokrzewy, kiścienie, cyprysiki i niektóre żywotniki są narażone nie tylko na mróz. Zimą nadal tracą wodę przez liście lub igły, ale zamarznięta gleba utrudnia jej pobieranie. Ten stan nazywa się suszą fizjologiczną. Jej objawem może być brązowienie liści, a w trudnych warunkach także zamieranie pędów.
Przed nadejściem mrozów rośliny zimozielone należy dobrze podlać, o ile jesień była sucha. Ich części nadziemne osłania się przed mroźnym wiatrem i słońcem, ale nie powinno się szczelnie zamykać całej rośliny. Stroisz, agrowłóknina zimowa lub tkanina cieniująca muszą przepuszczać powietrze.
Hortensje, magnolie i inne wrażliwe krzewy
Hortensja ogrodowa wymaga staranniejszej ochrony niż hortensja bukietowa. Pierwsza z nich tworzy pąki kwiatowe na starszych pędach, dlatego ich przemarznięcie może oznaczać brak kwiatów w kolejnym sezonie. Krzew można obsypać u podstawy i otulić agrowłókniną lub matą słomianą.
Hortensja bukietowa oraz budleja Dawida kwitną na młodych pędach. Zwykle wystarcza zabezpieczenie podstawy kopczykiem z ziemi, kory albo kompostu. Nawet jeśli część pędów przemarznie, wiosenne cięcie pobudzi roślinę do wypuszczenia nowych.
Młode drzewka, krzewy i nowe nasadzenia
Młode drzewka owocowe, magnolie, katalpy, klony palmowe, paulownie, tulipanowce oraz świeżo posadzone krzewy nie zdążyły jeszcze dobrze ukorzenić się przed zimą. Ich podstawę warto wyściółkować, a pień osłonić białą agrowłókniną, tekturą falistą lub matą słomianą. Drzewa owocowe można także zabezpieczyć przez bielenie pni i konarów roztworem wapna. Zabieg ogranicza skutki dużych różnic temperatur między nagrzaną w dzień korą a mroźną nocą.
Wrażliwe byliny, pnącza i trawy
Ochrony mogą wymagać trytomy, zawilce japońskie, pełniki, pierwiosnki ząbkowane, niektóre złocienie, hiacynty, krokosmie, lilie, pustynniki i kosaćce żyłkowe. Szczególnej uwagi potrzebują egzemplarze posadzone późnym latem lub jesienią. Ich podstawę przykrywa się suchymi liśćmi, korą albo stroiszem.
Młode glicynie, akebie, miliny i wrażliwe powojniki można osłonić przy podporze matą słomianą lub agrowłókniną, a u nasady usypać kopczyk. Trawy pampasowe, rozplenice i miskanty warto najpierw związać, a następnie zabezpieczyć liśćmi, słomą lub stroiszem. Związanie ogranicza zawilgocenie środka kępy.
Do okrywania bylin używaj liści pochodzących ze zdrowych roślin. Liście orzecha nie są dobrym wyborem, ponieważ zawarte w nich garbniki mogą spowalniać wzrost innych roślin.
Jak dobrać metodę ochrony?
Inaczej chroni się korzenie, a inaczej pędy i liście. Kopczykowanie zabezpiecza głównie podstawę rośliny i system korzeniowy, natomiast agrowłóknina, słoma czy stroisz ograniczają działanie mroźnego wiatru i wysuszającego słońca.
| Metoda | Dla jakich roślin | Główna funkcja |
|---|---|---|
| Kopczykowanie | Róże, młode krzewy, hortensje, budleje, pnącza | Ochrona korzeni i nasady pędów |
| Agrowłóknina zimowa | Krzewy wrażliwe, rośliny zimozielone, młode drzewka | Ochrona przed mrozem, wiatrem i utratą wilgoci |
| Stroisz | Zimozielone krzewy, byliny, wrzosy i wrzośce | Przewiewna osłona przed mrozem i słońcem |
| Ściółkowanie | Byliny, rośliny cebulowe, rośliny wrażliwe u podstawy | Izolacja gleby i ograniczenie przemarzania korzeni |
Kopczykowanie
Wokół podstawy róży lub krzewu usyp ziemię, kompost albo korę. W przypadku róż kopczyk zwykle ma około 20–40 cm wysokości, zależnie od odmiany i stanowiska. Nie wybieraj ziemi bezpośrednio spod rośliny, ponieważ możesz odsłonić jej korzenie. Materiał rozgarnia się wiosną, gdy minie ryzyko silnych mrozów.
Otulanie agrowłókniną i słomą
Agrowłóknina zimowa powinna luźno otaczać roślinę. Nie owijaj jej ciasno folią, ponieważ brak wymiany powietrza sprzyja zawilgoceniu i gniciu. Przy większych krzewach pomocne są paliki, na których rozpinana jest osłona. Jej dolną krawędź trzeba przymocować, aby wiatr nie podwiewał materiału.
Ściółkowanie i stroisz
Warstwa kory, suchych liści, trocin lub zrębków ogranicza wahania temperatury w glebie. Przy długotrwałym mrozie i braku śniegu można ją zwiększyć. Stroisz, czyli gałązki drzew iglastych, dobrze przepuszcza powietrze i nie tworzy tak łatwo wilgotnej, zwartej warstwy. Nadaje się szczególnie do osłaniania bylin, wrzosów i niskich roślin zimozielonych.
Kiedy okrywać rośliny na zimę?
Nie zakładaj osłon przy pierwszym chłodniejszym wieczorze. Rośliny potrzebują stopniowego przejścia w stan spoczynku. Krótkie, lekkie przymrozki pomagają im się zahartować, a zbyt wczesne okrycie może przedłużyć wegetację. W praktyce zabezpieczenia zakłada się po wystąpieniu trwałego ochłodzenia, gdy temperatura spada w okolice -5°C i utrzymuje się przez kilka dni. Termin zależy od regionu, prognozy i osłonięcia ogrodu.
Ostrzeżenie: zbyt wczesne okrycie przy dodatnich temperaturach może doprowadzić do zaparzenia roślin, rozwoju chorób grzybowych i gnicia pędów. Ciepła osłona może też stać się kryjówką dla gryzoni. Podczas odwilży sprawdź, czy materiał nie jest mokry i czy powietrze może swobodnie krążyć. Roślin zimozielonych nie zamykaj szczelnie.
Przy zabezpieczaniu ogrodu zachowaj taką kolejność:
- Podlej rośliny zimozielone przed zamarznięciem gleby, jeśli jesień była sucha.
- Usuń chore, gnijące resztki roślin i przygotuj przewiewne materiały.
- Po trwałym ochłodzeniu usyp kopczyki przy różach i wrażliwych krzewach.
- Otul pędy agrowłókniną, słomą lub stroiszem, pozostawiając dostęp powietrza.
- W czasie odwilży kontroluj stan osłon i popraw ich mocowanie.
Co z roślinami w donicach?
Roślina, która bez problemu zimuje w gruncie, może przemarznąć w pojemniku. Donica zawiera mało podłoża, a jej ścianki nie zapewniają korzeniom takiej izolacji jak warstwa ziemi w ogrodzie. Pojemnik można wkopać w ziemię i obsypać korą, trocinami lub zrębkami. Innym rozwiązaniem jest wstawienie go do większej skrzyni wypełnionej słomą, liśćmi albo rozdrobnionym styropianem. Donicę ustaw na materiale izolującym od podłoża i zabezpiecz także część nadziemną, jeśli wymaga tego gatunek.
Największej uwagi wymagają róże, rośliny zimozielone, hortensje ogrodowe, młode nasadzenia oraz gatunki wrażliwe na mróz. Obserwuj pogodę i zabezpieczaj je dopiero wtedy, gdy rośliny przejdą w stan spoczynku. W ogrodzie zimowym mniej często znaczy więcej – naturalne zahartowanie jest równie ważne jak sama osłona.
Materiał ma charakter informacyjny. Terminy i zakres ochrony mogą różnić się zależnie od gatunku, regionu oraz mikroklimatu ogrodu.
