Rośliny zabezpiecza się przed zimą na podstawie pogody, nie konkretnej daty. Najlepiej rozpocząć osłanianie po kilku chłodnych dniach, gdy pojawią się przymrozki w okolicach –5°C, a wierzchnia warstwa gleby lekko zamarznie. Zbyt wczesne okrycie utrudnia hartowanie, sprzyja zaparzaniu i gniciu, a także tworzy kryjówkę dla gryzoni.
Kiedy zacząć zabezpieczanie roślin?
Hartowanie to stopniowe przystosowanie roślin do niskiej temperatury i zimowego spoczynku. Dlatego pojedyncza chłodna noc nie zawsze jest powodem do zakładania osłon. Obserwuj prognozę i poczekaj, aż temperatura przez kilka dni będzie utrzymywać się poniżej zera, a ziemia zacznie twardnieć.
Wrażliwe okazy powinny mieć przygotowane materiały wcześniej, ale same osłony zakładaj dopiero po nadejściu trwałego ochłodzenia. W cieplejsze dni można je rozluźnić lub częściowo zdjąć, aby rośliny nie przegrzewały się pod przykryciem. Szczególną ostrożność zachowaj przy słomie i liściach, ponieważ w takiej osłonie mogą zagnieździć się gryzonie.
Czym zabezpieczyć rośliny przed mrozem?
Materiał dobierz do części rośliny, którą chcesz chronić. Korzenie potrzebują izolacji, a pędy przede wszystkim osłony przed mroźnym wiatrem, słońcem i ciężkim śniegiem.
| Materiał | Zastosowanie | Główne zalety |
|---|---|---|
| Agrowłóknina zimowa | Okrywanie krzewów, drzew i roślin zimozielonych | Przepuszcza powietrze i światło, ogranicza działanie wiatru |
| Stroisz | Osłanianie bylin, niskich krzewów i podstaw roślin | Chroni przed wiatrem, słońcem i śniegiem, nie sprzyja gromadzeniu gryzoni |
| Kora | Ściółkowanie rabat i kopczykowanie | Izoluje system korzeniowy i ogranicza wahania temperatury |
| Słoma | Chochoły, rabaty, krzewy i drzewa | Dobrze izoluje i przepuszcza powietrze |
Do ściółkowania można wykorzystać także trociny, zrębki oraz suche liście. Liście powinny pochodzić ze zdrowych roślin. Nie stosuj ich bezpośrednio na roślinach zimozielonych, ponieważ tworzą wilgotną, słabo przewiewną warstwę i mogą powodować gnicie.
Jak zabezpieczyć poszczególne grupy roślin?
Róże
Podstawę krzewu zabezpiecz przez kopczykowanie, czyli usypanie kopca z ziemi lub kory. Dla większości róż wystarczy kopczyk o wysokości 20–40 cm. Chroni on miejsce szczepienia i korzenie przed przemarzaniem. Róże pnące oraz pienne można dodatkowo osłonić matą słomianą, trzcinową lub agrowłókniną. Pędy róż pnących warto wcześniej związać, aby nie łamały się pod ciężarem śniegu.
Byliny, rośliny cebulowe i trawy ozdobne
Wrażliwe byliny, młode nasadzenia oraz część roślin cebulowych i bulwiastych przykryj warstwą suchych liści, kory lub słomy o grubości około 10 cm. Przy długotrwałym, silnym mrozie i braku śniegu zwiększ grubość osłony do około 15–20 cm, a całość zabezpiecz stroiszem.
Suche liście i kwiatostany traw ozdobnych, takich jak miskant chiński, rozplenica japońska czy trawa pampasowa, zwiąż sznurkiem. Następnie osłoń kępę stroiszem, słomą lub agrowłókniną. Takie wiązanie ogranicza zawilgocenie środka rośliny i chroni pędy przed śniegiem.
Rośliny zimozielone
Rośliny zimozielone, między innymi bukszpany, laurowiśnie, różaneczniki, mahonie, ostrokrzewy i iglaki, tracą wodę także zimą. Gdy gleba jest zamarznięta, korzenie nie mogą jej uzupełniać. Ten stan nazywa się suszą fizjologiczną. Jej objawami mogą być brązowienie liści, osłabienie, a w skrajnych przypadkach zamieranie rośliny.
Przed nadejściem mrozów podlej zimozielone rośliny obficie, jeśli jesień była sucha. Ich części nadziemne osłoń białą agrowłókniną zimową, stroiszem albo siatką cieniującą. Materiał nie powinien ściśle przylegać do liści. Iglaki o kolumnowym pokroju zwiąż sznurkiem, aby śnieg nie rozchylał ani nie łamał gałęzi.
Drzewa i krzewy zrzucające liście
Młode lub wrażliwe okazy, takie jak hortensja ogrodowa, magnolia, klon palmowy, ketmia syryjska czy katalpa, osłoń agrowłókniną, tekturą falistą albo matą słomianą. Podstawę obsyp ziemią, korą lub liśćmi. Hortensje bukietowe i budleje Dawida zwykle wymagają przede wszystkim ochrony nasady, ponieważ ich pędy przycina się wiosną nisko przy ziemi.
W przypadku drzew owocowych warto zabezpieczyć pnie przed nagrzewaniem w dzień i gwałtownym wychłodzeniem nocą. Do bielenia stosuje się wapno do bielenia drzewek. Przy ogrodach położonych blisko lasu lub pól przydatne będą także osłonki na pnie, chroniące przed zającami i sarnami.
Rośliny w donicach
Donica wymaga intensywniejszej ochrony niż roślina posadzona w gruncie. Mała bryła korzeniowa szybko zamarza, a cienka ścianka pojemnika nie izoluje jej tak jak gruba warstwa ziemi w ogrodzie. Najważniejsza jest ochrona korzeni, nie samo owinięcie części nadziemnej.
Rośliny ustaw w miejscu osłoniętym od wiatru, najlepiej przy ścianie budynku. Donice zgrupuj, aby ograniczyć ich wychładzanie. Następnie wykonaj zabezpieczenie w tej kolejności:
- Postaw donicę na płycie styropianowej, desce lub innej izolacji, aby odciąć ją od zimnego podłoża.
- Owiń ścianki donicy agrowłókniną, jutą, matą słomianą, tekturą falistą albo folią bąbelkową.
- Przykryj podłoże korą, trocinami lub stroiszem i zabezpiecz część nadziemną materiałem przepuszczającym powietrze.
Małe donice można wstawić do większego pojemnika i wypełnić wolną przestrzeń suchymi liśćmi, słomą lub pokruszonym styropianem. Inną metodą jest wkopanie pojemnika w ziemię i obsypanie go korą albo zrębkami. W czasie odwilży kontroluj wilgotność podłoża. Roślina nie powinna stać w wodzie, ale całkowite przesuszenie bryły korzeniowej także może ją osłabić.
Na co uważać?
Najczęstsze błędy wynikają z niewłaściwego terminu albo użycia materiału, który zatrzymuje wilgoć. Przed rozpoczęciem prac sprawdź przede wszystkim:
- Nie zakładaj osłon zbyt wcześnie, gdy utrzymują się dodatnie temperatury.
- Nie owijaj roślin szczelnie folią, ponieważ brak przewiewu sprzyja zaparzaniu i chorobom.
- Podlej rośliny zimozielone przed zamarznięciem gleby, szczególnie po suchej jesieni.
- Nie zostawiaj pod osłoną chorych liści ani porażonych resztek roślinnych.
- Po intensywnych opadach strząsaj śnieg z wysokich i kolumnowych iglaków, aby nie doszło do deformacji lub złamania gałęzi.
Kiedy zdjąć zimowe osłony?
Osłony zdejmuj stopniowo po ustąpieniu silnych mrozów i kilku dniach z dodatnią temperaturą. Wrażliwe rośliny mogą nadal potrzebować lekkiego okrycia podczas nocnych przymrozków. Naturalnym sygnałem do rozpoczęcia odkrywania jest kwitnienie forsycji. Kopczyki rozgarniaj później, gdy minie ryzyko powrotu mrozu.
